Wykaz fisharmonii polskich

Fisharmonia, wynaleziona w roku 1810, ostateczny swój kształt przybrała w roku 1840. Największą karierę artystyczną osiągnęła we Francji, gdzie używano jej na szeroką skalę od połowy XIX w. do I wojny światowej, w znacznym stopniu jako instrument solowy. W późniejszym okresie, od ok. 1870 roku, rozpowszechniła się w Niemczech, skąd nieco później trafiła do Stanów Zjednoczonych. W Niemczech szczyt popularności fisharmonia osiągnęła w latach 1880-1939, a jej ostatnie egzemplarze powstały na początku lat 1970-ych.

Polska być może nie była największym europejskim „zagłębiem” fisharmonii, ale i tutaj wiele firm i warsztatów z powodzeniem produkowało ten instrument. Wśród jego producentów największe sukcesy odnieśli Teofil Kotykiewicz (działający w Wiedniu) oraz Jan Śliwiński ze Lwowa.

Producenci fisharmonii w Warszawie
Producenci fisharmonii we Lwowie
Producenci fisharmonii w Bydgoszczy
Producenci fisharmonii w Lesznie
Producenci fisharmonii w Kaliszu
Producenci fisharmonii w Przemyślu
Producenci fisharmonii w Lublinie
Producenci fisharmonii w Brzezinach Śląskich
Polscy fabrykanci fisharmonii w innych krajach

Jednak fisharmonia, a raczej jej prototyp, pojawił się w Polsce bardzo wcześnie. Już w latach 1820-ych nadeszła ogromna moda na instrumenty o nic dzisiaj niemówiących nazwach eolimelodiconeolipantaliontrombonionmelodykonpantaleonaelopantalon itp., co odnosiło się nie tylko do prototypu fisharmonii, a i do instrumentów hybrydowych, łączących cechy organów, fortepianu, fisharmonii, harmoniki szklanej w rozmaitych konfiguracjach. Instrumenty te nie były polskim wynalazkiem: idee wolnoprzelatujących języczków przywędrowały do Polski wraz z abbé Voglerem (1749-1814), niemieckim organistą i kompozytorem, poniekąd szarlatanem, poniekąd geniuszem, który koncertował w Warszawie na przełomie XVIII-XIX ww. Zresztą, zachwycona nim była nie tylko Polska. W wielu krajach Europy zaczęto produkować wspomniane wyżej instrumenty. Kolejnym impulsem do zainteresowania się przelatującymi języczkami było przywiezienie do Warszawy takiego instrumentu przez znakomitą pianistkę Marię Szymanowską, powracającej z koncertów w Londynie. Instrument ten został przez kilku fortepianmistrzów zbadany i później powielony.

Można by było potraktować te instrumenty zdawkowo, niczym chwilową ciekawostkę historyczną (w latach 1850-60-ych one wyszły z użycia, ustępując miejsca fisharmonii właściwej), gdyby nie fakt, że na podobnych instrumentach z powodzeniem koncertował m.in. Fryderyk Chopin.

Myślę, że nadszedł czas na sporządzenie wykazu polskich fisharmonii, a przynajmniej ich producentów. Spore zasługi na tym polu poczynił Krzysztof Rottermund, jednak nie ma co wciąż się odwoływać do czyichś prac (których tym bardziej nie posiadam), trzeba coś robić samemu, zwłaszcza że z roku na rok tych instrumentów pozostaje coraz mniej.

Wykaz firm budujących fisharmonie w Polsce (lub firm polskich, budujących fisharmonie zagranicą):

Lista alfabetyczna (po kliknięciu w nazwisko przenosimy się na dół, gdzie znajduje się lista kombinowana, geograficzno-alfabetyczna):

Betting
Blomberg i Syn
Brinner
Długosz Józef
Haase Rudolf
Hintz Fryderyk
Homan Adolf
Jagodziński Stanisław
Kewitsch Alois
Kotykiewicz Teofil
Kunicki Jan
Kupis Andrzej
Kuszczyński Józef
Lemański Józef
Max Tomasz
Mikuset Jan
Nabe Michał
Potulski Kazimierz
Przybyłowicz i Syn
Romański Stefan
Sojkowski Mikołaj
Stamirowski Piotr
Szkielski Michał
Śliwiński Jan
Woroniecki Franciszek
Wybrański i Spółka

Warszawa

  • Blomberg i Syn (1854-1911). Firma Leopolda Blomberga (1831-1900) i syna Adama Andrzeja (1857-1911), później również Edwarda Andrzeja (1866-1900), znanych warszawskich organmistrzów, istniała w okresie 1854-1911 (1854-82 jako „Leopold Blomberg”, 1882-94 „L. Blomberg i Syn”, 1894-95 „Synowie Blomberg”, 1895-1901 „Bracia Blomberg”, 1901-11 – Adam Andrzej Blomberg samodzielnie przy zachowanej nazwie [?]); w tym okresie firma zbudowała ok. 200 organów i bliżej nieustaloną liczbę fisharmonii, które budowano prawdopodobnie tylko między 1854 a 1895 rokiem.
  • Brinner (Brünner?) (I połowa XIX w.), fabrykant fortepianów, fisharmonii, zwanych wówczas jako eolimelodicon, eolipantalion, trombonion.
  • Józef Długosz (lata działalności 1824-1853), warszawski fortepianmistrz, wynalazł w 1825 roku nowy instrument, nazwany przez niego aelopantalon. Był to rodzaj organów o „wielkiej rozmaitości tonów” (jak pisano w ówczesnej prasie). Chopin i inni muzycy (pianiści oraz organiści) grali na nim w Warszawie koncerty.
  • Adolf Homan (1850-1941, lata działalności – 1878/79-1941). Organmistrz, od roku 1920 w spółce ze Stanisławem Jezierskim. Fisharmonie produkował jako „produkt uboczny” podstawowej działalności; nie wiadomo, w jakich latach (prawdopodobnie, w okresie 1879-1920) i jakich ilościach.
  • Alois Kewitsch (Alojzy Kiewicz) – działalność w latach ok. 1889-1918. Znana jest jego fisharmonia o numerze seryjnym 223 z roku 1901.
  • Jan Kunicki (połowa XIX wieku), wspomniany w roku 1888 jako posiadający w Warszawie „fabrykę harmonii”. W latach 1889-90 kilkakrotnie notowany jest producent harmonii „T. Kunicki”, co jest albo pomyłką, albo, raczej, wskazuje na inną osobę (syna)
  • Andrzej Kupis – twórca prawdopodobnie harmonii, akordeonów oraz instrumentu zbliżonego do fisharmonii, a nazwanego przez niego „Organopian” (zdjęcie poniżej). Jego działalność nie jest dobrze udokumentowana; jeden ze zrobionych przez niego instrumentów sygnowany jest rokiem 1925.
  • Józef Kuszczyński, notowany w latach 1888-1916. Został „mistrzem cechowym” w roku 1888, kiedy zbudował fisharmonię pod nadzorem mistrzów [Edmunda] Bełczykowskiego  (który, oprócz organów i katarynek, prawdopodobnie również budował fisharmonie; notowany już w 1833) i Jana Kunickiego. W kolejnych latach wymieniany jest jako budowniczy „harmonii”, co wskazuje przynajmniej na częściowe utożsamienie harmonii z fisharmonią.
  • Józef Lemański (ok. 1908-10), organmistrz, wyrabiał również harmonie, ul. Ząbkowska 41.
  • Tomasz Max (działalność w latach: 1822 – przed 1864). „Fabrykant fortepjanów Max, uwiadamia Szanowną Publiczność, a mianowicie Amatorów muzyki, iż w iego Fabrycę został wykończony przez Fuksa w Wiedniu wynaleziony Jnstrument, zwany Pfysharmonika, który szanowni Amatorowie mogą widzieć przy ulicy Długiej pod Nr 557 w domu dawniej Potkańskich zwanym” („Kurjer Warszawski”, 17.VI.1829).
  • Jan Mikuset (notowany ok. 1920), prowadził pracownię organów lub fisharmonii, ul. Okopowa 4.
  • Michał Nabe (ok. 1907-10) – organmistrz, robiący również fisharmonie. Targowa 68.
  • Kazimierz Potulski (ok. 1843 – po 1911) – organmistrz, uczeń L. Blomberga; działał od ok. 1869. Na listach majstrów cechowych w latach 1889-90 notowany zmiennie, raz jako „organmistrz”, raz jako wytwórca „harmonii”. Adresy w Warszawie: (1869) ul. Bednarska 16, (1874) ul. Nowosenatorska 7, (1883) ul. Bednarska 6, (1900) ul. Krucza 36.
  • St. Przybyłowicz i Syn, „fabryka organów kościelnych i fisharmonji” (1845-1908, Warszawa), wytwórnia Stanisława Przybyłowicza i Wacława Przybyłowicza; fisharmonie produkowano prawdopodobnie od 1885 roku. Ul. Brukowa, 403.
  • Piotr Stamirowski (1867-1932), organmistrz, produkujący również harmonie, harmonie pedałowe i fisharmonie. Adres warsztatu: (1923-24) ul. Kopernika 42.

Lwów

  • Rudolf Haase (lata działalności 1894 – po 1926), znany lwowski organmistrz pochodzenia niemieckiego (austriackiego), spolonizowany.
  • Michał Szkielski, również Michał Stanisław Szkielski (lata działalności nieustalone). „Wytwórnia fortepianów, pianin i harmonij nożnych „Szkielski”, Lwów ul. Ossolińskich 10″. Zakład produkował m.in. miniaturowe, „walizkowe” fisharmonie. Łącznie w fabryce powstało ponad 400 instrumentów, wspólnie numerowanych (znana jest m.in. fisharmonia nr 0426).
  • Jan Śliwiński (1844-1903, działał od 1876), jeden z najbardziej znaczących polskich organmistrzów, uczeń słynnego paryskiego organmistrza Aristide’a Cavaillé-Colla. Jego firma nazywała się „Fabryka organów kościelnych i harmonium we Lwowie”.

Bydgoszcz

  • Wybrański i Spółka, również M. Wybrański i S-ka, Budowa organów i fisharmonij, również Zakład Budowy Organów Kościelnych i Harmonii M. Wybrański. Fabryka mieściła się w Bydgoszczy przy ul. Jagiellońskiej 29 (telefon 1719). Mieczysław Wybrański (1885-1935) fabrykę swoją otworzył w roku 1925, w przeddzień wielkiego europejskiego kryzysu gospodarczego. Tak np. w roku 1930 zbudowano zaledwie 3 organów i 71 fisharmonii, a firma musiała gwałtownie redukować liczbę pracowników. Mistrz Wybrański popełnił samobójstwo w styczniu roku 1935 – w roku, gdy kryzys wreszcie się skończył.

Leszno

  • Betting, „Th. Betting i S-ka” (w latach ok. 1921 – 1930?).

Kalisz

  • Fryderyk Hintz (1809 lub 1821 – 1890, działał w latach 1841 lub 1854 – 90); w ostatnim okresie działalności jego zakład produkował fisharmonie.

Przemyśl

  • Mikołaj Sojkowski (przed 1891-1896) – producent organów i fisharmonii w Przemyślu (pracownia – wg Vogla – przy ul. Mickiewicza 416, jednak w gazecie z roku 1891 „fabrykę i skład organów” notowano przy ul. Cichej 577). Na wystawach 1894 (Wystawa krajowa; medal brązowy) i 1896 („Wystawa nieustająca”; informacji o nagrodzie brak) we Lwowie prezentował organy i kilka fisharmonii swojej roboty (1894 – 1 jednogłosowa i 2 dwugłosowe; 1896 – 1). Ok. roku 1896 fabryka zbankrutowała i w 1897 została zlikwidowana; Sojkowski przeprowadził się do Gałacza (Galați) w Rumunii i później (jeszcze przed 1898) do Odessy. W Odessie prowadził salon i warsztat naprawczy pianin i fortepianów.
    Mikołaj Sojkowski urodził się ok. roku 1854, zmarł w Odessie w roku 1929. Ożeniony z Franciszką Kurach, miał pięć córek (Maria, 1882, Aleksandra, 1884, Wanda, Helena, Jadwiga) i syna (Roman, 1898). Data założenia przez niego fabryki organów i fisharmonii, zarówno jak i informacja o jego ojcu, jest nieznana. W okresie działalności w Odessie sam Sojkowski informował o założeniu pracowni w roku 1892 – ale brakuje wyjaśnienia, czy owa data dotyczy założenia fabryki organów (wzmianka w prasie była o rok starsza), czy czegoś innego. Informacje biograficzne podawane przez B. Vogla, zarówno jak i forma nazwiska „Sójkowski” są mylne i zostały sprostowane przez potomków Sojkowskiego.
  • Franciszek Woroniecki – w latach 1877-1914 producent fortepianów, pianin i fisharmonii w Jaśle (później w Przemyślu). Obok wymienionych instrumentów, budował również ich hybrydy (połączenie pianina lub fortepianu z fisharmonią).

Brzeziny Śląskie

  • (nieustalona firma) (patrz cytat poniżej).

Lublin

  • Stanisław Jagodziński (1872-1948) (działalność w latach 1891-1900 w Warszawie, 1900-42 w Lublinie, Radomiu?, wreszcie od 1918 w Garbatce) – zbudował ponad 200 organów i niezliczoną ilość fisharmonii.
  • Stefan Romański (1832-1895), firma organmistrzowska Stanisława i Stefana Romańskich, lub też „Stanisław Romański i Syn w Lublinie”; udokumentowany okres działalności to 1855-87; po tym roku prowadzenie firmy objął syn.

Inne kraje

  • Teofil Kotykiewicz (1849-1920) – polski producent koncertowych fisharmonii (tzw. fisharmonii artystycznych) działający w Wiedniu od roku 1873. Zbudował ponad 11000 fisharmonii, niezwykle dobrze wówczas ocenianych (produkcja jego firmy zdobyła sporo medali na wystawach przemysłowych). Część fisharmonii z wytwórni Kotykiewicza znajduje się do dzisiaj w Polsce (wg mojej oceny, kilkadziesiąt egzemplarzy), lecz najwięcej tych instrumentów zachowało się w Austrii. Firma Kotykiewicza istniała i po jego śmierci Teofila, prowadzona przez synów – Teofila młodszego i Emila. Produkowała ona fisharmonie i w niewielkim zakresie inne instrumenty muzyczne (np. czelesty) aż do II wojny światowej, a być może nawet i później.

Jak można zauważyć, z wyjątkiem Kotykiewicza produkcją fisharmonii w Polsce zajmowały się warsztaty znane przede wszystkim z produkcji innych instrumentów muzycznych – organów (Blomberg, Jagodziński, Śliwiński, Homan, Wybrański) oraz pianin / fortepianów (Hintz, Woroniecki, Kewitsch). Zatem można domniemywać, że dla większości polskich producentów fisharmonia była produktem niszowym, a przynajmniej drugorzędnym.

Z tego wynika też fakt, że żaden z powyższych producentów – z wyjątkiem tegoż Kotykiewicza – nie wyszedł na rynek ponadlokalny.

Istnieją przekazy, iż fisharmonie były w Polsce budowane również po wojnie – na Legnickiej Fabryce Fortepianów i Pianin. Nie posiadam na razie bliższych informacji o tym.

Wszystkie ze znanych mi polskich fisharmonii – nie licząc tutaj wyrobów zakładu Kotykiewicza – reprezentują sobą niemiecko-amerykański typ fisharmonii ssącej. Niedwuznacznie wskazuje to na wykorzystanie fisharmonii tylko i wyłącznie w kontekście instrumentu użytkowego, zastępczego (przy braku organów), nie zaś solowego – typu francuskiego. W swoim czasie opiszę budowę fisharmonii, gdzie wyjaśnię różnice między tymi typami.

Ogromny interes przedstawia sobą artykuł z roku 1929, zamieszczony w „Gazecie Handlowej” nr 285, od 11.XII.1929. Artykuł jest anonimowy, jednak, zważywszy na towarzyszącą mu obok reklamę, wydaje się być napisany przez Mieczysława Wybrańskiego:

„Produkcja fisharmonji jest w Polsce rozwinięta stosunkowo słabo, co jest rzeczą  zrozumiałą, gdyż fisharmonja jako instrument o specjalnych właściwościach, nadający się do wykonywania tylko poważniejszych utworów, nigdy nie może znaleźć takiego rozpowszechnienia, jak pianino. Głównymi odbiorcami fisharmonji są małe kościółki, a także szkoły, w których ostatnio fortepiany coraz częściej ustępują miejsca fisharmoniom, jako instrumentom bardziej odpowiednim do nauki śpiewu.

W Polsce mamy obecnie 4 fabryki fisharmonji: w Bydgoszczy, w Brzezinach Śląskich, w Lesznie Wkp. oraz we Lwowie. Najwyższy poziom osiągnęła fabryka firmy „M. Wybrański i S-ka” (Bydgoszcz), której wyroby cieszą się doskonałą opinją. Zacytujemy tu opinję wybitnego fachowca, profesora Małeckiego (Bydgoszcz): „Ton tych instrumentów w niczem nie różni się od instrumentów Mannborga. Zestawienie rejestrów zdradza bardzo dobry smak mistrza. Każdy instrument gra nadzwyczaj lekko i brzmi doskonale. Większe okazy śmiało mogą zastąpić organy w kaplicach i oratorjach klasztornych. Niejeden kościółek wiejski mógłby w miejsce starych organów sprawić sobie barmonjum pedałowe od powyższej firmy, tem więcej, że są to instrumenty niedrogie, największe harmonjum bowiem firmy „M. Wybrański i S-ka” nie dochodzi w cenie do kosztów, jakie sprawia zakup pianina”.

Należy jeszcze wspomnieć o wytwórczości harmonji ręcznych, dość. blisko spokrewnionej z fabrykacją fisharmonji. W tej dziedzinie możemy się poszczycić, że posiadamy w Warszawie najlepszego dziś harmonistę europejskiego, jakim według opinji znawców jest p. Piotr Stamirowski. Wyroby jego są cenione i poszukiwane nietylko u nas, ale i we Włoszech, w Ameryce itd.”

Nie należy brać na wiarę wszystkie tezy zawarte w artykule, zwłaszcza że zasada „niepamiętania” o konkurencji była od dawna znana. Nie należy zatem na podstawie zamieszczonych tu informacji „uśmiercać” wszystkie pozostałe niewymienione w tekście wytwórnie. Z drugiej strony, nie udało mi się wyjaśnić, kto i kiedy produkował fisharmonie w Brzezinach Śląskich. Jeżeli chodzi o Leszno, produkcją fisharmonii zajmowała się firma „T. Betting i Spółka” w początkowym okresie swojej działalności, co potwierdził mi w rozmowie telefonicznej ostatni właściciel zakładu, pan Janusz Betting.

Fisharmonia zyskała w Polsce dość duże rozpowszechnienie użytkowe, zamieniając organy w biedniejszych lub dopiero co zbudowanych kościołach, kaplicach, klasztorach, różnego typu szkołach i w mieszczańskich domach. Można szacować, że przy każdym kościele parafialnym, nawet posiadającym organy piszczałkowe, istniało (i isnieje do dzisiaj) nawet i kilka fisharmonii, co może dać nam ogólną liczbę fisharmonii w Polsce rzędu 30-40 tysięcy instrumentów, wliczając w to również fisharmonie z klasztorów, kaplic, muzeów i zbiorów prywatnych. Jednak muszę tu zaznaczyć, że w podanej liczbie udział fisharmonii polskiej produkcji jest znikomy (przeważają instrumenty niemieckie, szwedzkie, duńskie, niderlandzkie i amerykańskie). Ze względu na zaniedbania i wieloletnie niewykorzystywanie, większość istniejących w Polsce fisharmonii znajduje się dzisiaj w kiepskim stanie technicznym.

Dzisiaj fisharmonia w Polsce to instrument praktycznie zapomniany, niedoceniony i praktycznie nieużywany. Używana jest sporadycznie w nielicznych kościołach i kaplicach, gdyż instrumentem zastępczym stały się organy elektroniczne i tzw. „parapety” (keyboardy), poza tym szersze jej użycie prawie zawsze wymagałoby specjalistycznej i całkiem kosztownej renowacji. W tak niewesołej dla fisharmonii rzeczywistości ryzykujemy więc stracić i te nieliczne egzemplarze fisharmonii produkcji polskiej, które jeszcze gdzieniegdzie w Polsce pozostały.

Twórczość Teofila Kotykiewicza na tle polskiego rynku fisharmonii wybija się daleko do przodu i niestety nie odzwierciedla ogólnego jego stanu. Mimo to, nawet ona nie pozostawiła w historii muzycznej jakiegokolwiek trwałego śladu, gdyż fisharmonia – instrument pośredni między organami, akordeonem a pianinem – od początku swojego istnienia skazany był na marginalizację.

W chwili obecnej absolutnie wszystkie fisharmonie polskiej produkcji są unikatowe. One nadzwyczaj rzadko pojawiają się na rynku wtórnym.

Organopian Andrzeja Kupisa (zdjęcia zapożyczyłem z Allegro; w celu obejrzenia pełnych zdjęć należy w nie kliknąć):

Zapytania z wyszukiwarki, prowadzące na tę stronę:

  • fisharmonia (240)
  • fisharmonia budowa (30)
  • budowa fisharmonii (29)
  • fisharmonie (14)
  • Janusz Betting (10)
  • produkcja fisharmonii (10)
  • fis harmonia (8)
  • stanisław jagodziński organy (7)
  • rodzaje fisharmonii (6)
  • rodzaj fisharmoni (5)
  • fisharmonia kotykiewicz (5)
  • organy harmona (5)
  • pianina jan śliwiński lwow (4)
  • leopold blomberg (4)
  • andrzej kupis organmistrz (4)
  • stanisław jagodziński organmistrz (4)
  • fisharmonie kościołach (4)
  • Michał St Szkielski Lwów (3)
  • janusz potkanski naprawa akordeonow (3)
  • firma produkująca organy blomberga (3)
  • spis budowniczy akordeonów (3)
  • wytwórca harmonii (3)
  • rodzaj fisharmonii (3)
  • naprawa fisharmoni (3)
  • Woroniecki ars polonica (3)
  • andrzej kupis organopian (3)
  • fisharmonia rodzaje (3)
  • piotr stamirowski harmonia (2)
  • stamirowski warszawa akordeon sprzedam (2)
  • polonica lwowa (2)
  • harmonia pedałowa sprzedam (2)
  • producenci fisharmonii (2)
  • fisharmonia 10 (2)
  • harmonie pedałowe (2)
  • stanisław jagodziński moja garbatka (2)
  • fisharmonia inna nazwa (2)
  • hasse rudolf organy (2)
  • stamirowski harmonia allegro (2)
  • fisharmonia kotykiewicz wienn (2)
  • organy blomberga (2)
  • organy fisharmonia akordeon (2)
  • andrzej blomberg op 222 (2)
  • producenci fisharmonie (2)
  • organy fisharmonia naprawa (2)
  • fisharmonia w Gdańsku (2)
  • janusz podkański muzeum akordeonów (2)
  • Teofil Kotykiewicz (2)
  • organopian andrzej kupis foto (2)
  • organopian andrzej kupis (2)
  • ARS POLONICA nazwiska (2)
  • leopold blomberg organmistrz (2)
  • andrzej kupis harmonia (2)
  • kotykiewicz harmonium (2)
  • andrzej blomberg organy katalog (2)
  • andrzej blomberg organomistrz (2)
  • akordeon stamirowskiego (2)
  • mała reczna fisharmonia (2)
  • aelopantalon (2)
  • czesci do fisharmonii (2)
  • organopian ile warte (2)
  • janusz potkański nPrawa akordeonow (2)
  • fisharmonia jan sliwinski lwow (2)
  • strojenie fisharmonii przemyśl (2)
  • fabryka fortepianów Szkielski lwów (2)
  • eolimelodicon co to jest (2)
  • eolimelodicon (2)
  • STANISLAW JAGODZINSKI PRACOWNIA ORGANOW GARBATKA (2)
  • mieczysław wybrański katalog (1)
  • organy l blomberg (1)
  • muzeum fisharmonii (1)
  • organy wybrański (1)
  • pedalowa harmonia stamirowski (1)
  • naprawa fiharmoni (1)
  • moda lata 1850-60 (1)
  • wybrański mieczysław katalog (1)
  • organy blomberg (1)
  • organopian andrzej kupis jaki koszt (1)
  • organopian andrzej kupis warszawa (1)
  • organmistrzostwo (1)
  • organopian kupis andrzej kupis (1)
  • organopian andrzej kupis warszawa foto (1)
  • organy koscielne A Homan i Jagodziński (1)
  • organmistrz Stanisław Przybyłowicz (1)
  • obrazy harmona trzyrzedowa (1)
  • organy kościelne radomsko wyrób (1)
  • pianino Jana Śliwiński wyprodukowane we Lwowie jaka cena (1)
  • szkoła podstawowa loc: Stanisława Kunickiego Kraków (1)
  • szukam fachowca do harmonii pedałowej do remontu (1)
  • twórcy fisharmonii (1)
  • visharmonia (1)
  • warsztaty naprawy fisharmoni (1)
  • www fischarmonia (1)
  • www-antyki harmonia Warszawa Koncertową (1)
  • wybrański mieczysław bydgoszcz (1)
  • wybranski organmistrz (1)
  • wycena harmoni (1)
  • wykaz nazw akordeonow od 1935 (1)
  • wytwornia fortepianow pianin i harmonij noznych Michala Szkielskie (1)
  • wytwórnia organów i harmonii w wilnie (1)
  • wytwornia organow we lwowie jan sliwinski (1)
  • włoski zespół fis harmonii (1)
  • сколько стоит wytwornia fortepiano pianino harmonij noznych MICHALA SZKIELSKIEGO we Lwowie ul Ossolinskich 10 (1)
  • strojenie harmonii trzyrzedowej (1)
  • podkański akordeon (1)
  • pieśni chopina jan śliwiński (1)
  • Piotr Stamirowski (1)
  • piotr stamirowski pracownia harmoni (1)
  • pracownia harmonji piotr stamirowski warszawa kopernika 42 (1)
  • pracownia m wybranskiego bydgoszcz (1)
  • producenci harmonia polska pedałowa (1)
  • produkcja akordeonow w polsce (1)
  • produkcja organów lwów (1)
  • różnica między fisharmonią o (1)
  • rudolf haase organmistrz (1)
  • sprzedaż harmonium instrument (1)
  • stamirowski piotr (1)
  • stanislaw jagodzinski arizona usa (1)
  • stanislaw jagodzinski organmistrz (1)
  • stanisław jagodziński garbatka (1)
  • stanisław jagodziński garbatka koło radomia (1)
  • сколько стоит wytwornia fortepianow pianin i harmonij noznych MICHALA SZKIELSKIEGO we Lwowie ul Ossolinskich 10 (1)
  • Mieczysław Wybrański fabryka ul (1)
  • fisharmonia nr (1)
  • firmy piotr stamirowski (1)
  • firma universa mode produkująca akordeony mam stary egzemplarz (1)
  • firma kotykiewicz organy nozne (1)
  • fabryka kotykiewicz (1)
  • fabryka fisharmonii w gdańsku (1)
  • eolomelodikon (1)
  • eolipantalion zdjęcie (1)
  • eolimelodikon (1)
  • fisharmonia akordeonowa allegro (1)
  • fisharmonia budowa naprawa (1)
  • fisharmonia mała (1)
  • fisharmonia mannborg z medalami (1)
  • fisharmonia mannborg 1920 (1)
  • fisharmonia lwów (1)
  • fisharmonia lubelskie (1)
  • fisharmonia kotykiewicz wienn wykaz (1)
  • fisharmonia kotykiewicz (austria) (1)
  • fisharmonia kościelna (1)
  • działalność firmy organmistrzowskiej leopolda blomberga (1)
  • działalność adolf homan (1)
  • dorobek organmistrzowski stanisława jagodzińskiego (1)
  • andrzej kupis akordeon (1)
  • alois kewitsch z pozytywkom (1)
  • allegro harmonie trzyrzedowe (1)
  • alegro fiszharmonia heinkel (1)
  • akordeon śliwiński wytwórnia (1)
  • akordeon śliwiński (1)
  • akordeon rok produkcji 1941 cena (1)
  • akordeon podkański (1)
  • andrzej kupis budowniczy akordeonu harmoni (1)
  • andrzej kupis budowniczy fisharmoni (1)
  • budowa organów piszczalkowych cena (1)
  • budowa fisharmoni (5) (1)
  • blomberg organy (1)
  • blomberg lepold (1)
  • blomberg katalog organów (1)
  • blomberg i syn organy (1)
  • aukcje pianin i fortepianow we francji (1)
  • andrzej kupis warszawa instrumenty muzyczne historia (1)
  • a nabe bracia harmonia (1)
  • michal szkielski lwow (1)
  • kotykiewicz fisharmonia (1)
  • koncert fisharmonia (1)
  • katalog fisharmonii (1)
  • jak sprzedac organopian (1)
  • Jak rozpoznać fisharmonię typu francuskiego (1)
  • jagodziński produkcja organów (1)
  • instrumenty szkielskiego (1)
  • instrument uzywany dawniej zamiast organów;fisharmonia (1)
  • kotykiewicz harmonium wien cena (1)
  • kunicki jan allegro (1)
  • michal szkielski (1)
  • michal st szkielski (1)
  • mała fisharmonia (1)
  • mail eec-ie co th email loc:PL (1)
  • m wybrański i (1)
  • lublin renowacja fisharmonii (1)
  • l fisharmonia (1)
  • l blomberg organy piszczałkowe nr 61 (1)
  • ile warte jest organopian (1)
  • ile kosztuje harmonia piotra stamirowskiego (1)
  • i have a piano named szkielski (1)
  • harmona organy firma (1)
  • fuisharmonia koscielna (1)
  • francuskie fisharmonie (1)
  • fisharmonie warszawa (1)
  • fisharmonia wielka (1)
  • fisharmonia typu francuskiego (1)
  • fisharmonia trzyrzedowa (1)
  • fisharmonia rok 1880 zdobycie medalu (1)
  • harmonia akordeon instrument nazwy (1)
  • harmonia pedalowa historia i producenci (1)
  • hasse rudolf artysta malarz (1)
  • harmonium fisharmonia (1)
  • Harmonie Stamirowskiego ile kosztuja (1)
  • Harmonia trzyrzędowa A Kupis (1)
  • harmonia polska trzyrzędowa andrzej kupis (1)
  • harmonia piotra stamirowskiego (1)
  • harmonia Piotr Stamirowski (1)
  • harmonia pedałowa lublin produkcja (1)
  • fisharmonia producent (1)