Wasze pytania: polskie pianina i fortepiany

Pytania z internetu, cz. 5. Polskie fortepiany i pianina.

Wśród pytań Was interesujących znaczna część dotyczy fortepianów i pianin polskiej produkcji. Niniejszym więc postanawiam wyodrębnić dział ten z pozostałych, tak aby zgromadzić wszystkie „polskie” pytania i odpowiedzi w jednym miejscu. 

Tematyka pozostałych pytań:


August Brunner, Fryderyk Buchholtz, Tomasz Max, Jan Długosz
B. Gabryelska / Gabryelska Kraków pianino
Calisia pianino
Czy Legnica produkuje białe pianina?
Fabryka fortepianów w Krakowie / Fabryka pianin Kraków
Gdzie znajduje się rok produkcji w pianinie Betting?
Jakie były marki starych pianin w Polsce? / Producenci pianin w Polsce / Przedwojenni producenci pianin w Polsce
Kotykiewicz
Krall & Seidler / Fortepian Krall Seidler / Krall i Seidler fabryka fortepianów
Legnica fabryka pianin / Legnica numery seryjne pianin
Legnica pianina lata produkcji
Marka pianin produkowanych w Kaliszu
Marka polskich fortepianów / Najlepsi producenci fortepianów w Polsce przed wojną
Najlepsze przedwojenne pianina i fortepiany z Warszawy
Numery seryjne pianin Calisia
Pianina Drygas / A. Drygas pianina
Pianina niemieckie Dütz
Pianino Fibiger
Pianino Małecki / Fortepian Małecki / Małecki fortepiany
Pianino polskie / Polskie pianino
Rok produkcji pianina Betting
Stare polskie instrumenty
Theodor Betting pianino / Pianino Betting
W. Jahne pianina historia

August Brunner, Fryderyk Buchholtz, Tomasz Max, Jan Długosz

Warszawscy fabrykanci fortepianów, działający w połowie XIX wieku.

B. Gabryelska / Gabryelska Kraków pianino

Bronisława Gabryelska była właścicielką składu (magazynu) fortepianów i pianin w Krakowie na przełomie XIX-XX ww. Była to osoba dość znana w Europie, gdyż wiele zagranicznych instrumentów posiadało nadane im fabryczne oznaczenia „Für B. Gabryelska” (dla B. Gabryelskiej). Sama Gabryelska produkcją pianin czy fortepianów raczej się nie zajmowała, mimo to, jest ciekawą postacią. Być może uda mi się niedługo dowiedzieć o niej czegoś więcej.

Calisia pianino

Czy Legnica produkuje białe pianina?

Legnica już niczego nie produkuje. Kiedy fabryka istniała, produkowała czasem również białe pianina.

Fabryka fortepianów w Krakowie / Fabryka pianin Kraków

Gdzie znajduje się rok produkcji w pianinie Betting?

Nigdzie. Roku produkcji w pianinach się nie umieszcza (dotyczy to nie tylko pianin Bettinga). Rok produkcji można ustalić na inne sposoby (w czym bezinteresownie pomagam).

Jakie były marki starych pianin w Polsce? / Producenci pianin w Polsce / Przedwojenni producenci pianin w Polsce

Tych marek było parędziesiąt, jeżeli nie paręset. Wystarczy poczytać artykuł o produkcji pianin w przedwojennej Warszawie, żeby znaleźć tam kilkadziesiąt nazwisk. Z tych częściej spotykanych są marki, które umieściłem w kolejności od najbardziej do mniej popularnych:

  • Theodor Betting
  • Arnold Fibiger
  • K. & A. Fibiger (również pod nazwą „Apollo” – nie mylić z drezdeńskim producentem)
  • Julian Małecki
  • Jan Kerntopf i syn
  • Bruno Sommerfeld
  • Antoni Drygas, również „Wielkopolska Fabryka Fortepianów i Pianin”
  • Feliks Julian Nowicki
  • Willi Jähne
  • K. O. Fiedler
  • A. Janiszewski
  • Alois Kewitsch
  • Leon Banasikowski
  • Wł. Majewski
  • Otton Majewski
  • Jean Dütz (lub „Jan Dütz i syn”, lub „Antoni Dütz„)
  • Stanisław Kowalik
  • Bronisława Gabryelska
  • Gebethner & Wolff
  • Bracia Koischwitz (lub „Carl Koischwitz”, lub „Richard Koischwitz”)
  • Józefat Golmer
  • J. M. Kamieniecki
  • Krall & Seidler (świetna firma, ale pianin w porównaniu z fortepianami wyprodukowała znikomą ilość)

i inne. NB. Jasnym kolorem podałem znane imiona producentów, które nie były umieszczane na instrumentach. Np. Julian Małecki oznacza, że fortepiany były sygnowane jako „Małecki” (ewentualnie z dodatkami, np. „Małecki w Warszawie”, „Fabryka fortepianów Małecki” itd.); Józefat Golmer – że oznaczał swoje pianina jako „J. Golmer” etc.

Polskie pianina były bardzo dobrej jakości.

Kotykiewicz

Teofil Kotykiewicz (1849-1920) – polski producent koncertowych fisharmonii (tzw. fisharmonii artystycznych) działający w Wiedniu od roku 1873. Zbudował ponad 11000 fisharmonii, niezwykle dobrze wówczas ocenianych (produkcja jego firmy zdobyła sporo medali na wystawach przemysłowych). Część fisharmonii z wytwórni Kotykiewicza znajduje się do dzisiaj w Polsce (wg mojej oceny, kilkadziesiąt egzemplarzy). Firma Kotykiewicza istniała i po jego śmierci, prowadzona przez synów: Teofila młodszego i Emila, produkując fisharmonie i w niewielkim zakresie inne instrumenty muzyczne (np. czelesty) do II wojny światowej, a być może nawet i później.

Krall & Seidler / Fortepian Krall Seidler / Krall i Seidler fabryka fortepianów

To bez wątpienia najlepsza polska firma produkująca fortepiany oraz – w mniejszej ilości – pianina. Firma istniała w latach 1830-1896 i wyprodukowała w tym czasie około 5800 fortepianów, przeważnie „wiedeńskich”.

Legnica fabryka pianin / Legnica numery seryjne pianin

Legnica pianina lata produkcji

1947-1998

Marka pianin produkowanych w Kaliszu

Po wojnie produkowano pianina marki „Calisia” oraz „Polonez” (ostatnia marka to rzadkość). Znane przedwojenne kaliskie marki to „Theodor Betting”, „Arnold Fibiger”, „K. & A. Fibiger”, „Apollo” (nie mylić z drezdeńską fabryką pod tą samą nazwą!). Fortepiany w Kaliszu produkowali również Fryderyk Hintz oraz Jan Jerzy (wg innych źródeł – Grzegorz) Lindemann.

Marka polskich fortepianów / Najlepsi producenci fortepianów w Polsce przed wojną

Nie wszystko, co najlepsze, miało miejsce w Warszawie. Oto mój osobisty ranking dziesięciu najlepszych przedwojennych producentów pianin i fortepianów w Polsce, czyje instrumenty wciąż są obecne na rynku. Wśród dziesięciu firm cztery są spoza stolicy!

  • 1. Krall & Seidler (fortepiany)
  • 2. Kerntopf (fortepiany, pianina)
  • 3. Fibiger (pianina, fortepiany)
  • 4. Betting (pianina, fortepiany)
  • 5. Małecki (fortepiany, pianina)
  • 6. Antoni Hofer (fortepiany)
  • 7. J. Budynowicz (fortepiany)
  • 8. Sommerfeld (pianina, fortepiany)
  • 9. F. J. Nowicki (pianina)
  • 10. A. Drygas (pianina)

Najlepsze przedwojenne pianina i fortepiany z Warszawy

Gdybym miał z kolei robić ranking dziesięciu warszawskich producentów fortepianów i pianin, wciąż obecnych na rynku, ułożyłbym go w ten sposób:

A. Firmy „topowe”, z wyższej półki:

  • 1. Krall & Seidler (fortepiany)
  • 2. Kerntopf (fortepiany, pianina)
  • 3. Małecki (fortepiany, pianina)
  • 4. Antoni Hofer (fortepiany)
  • 5. J. Budynowicz (fortepiany)

B. Firmy „średniej ręki”:

C. Firmy niszowe:

Numery seryjne pianin Calisia

Pianina Drygas / A. Drygas pianina

„Drygas” – to marka przedwojennych poznańskich pianin, produkowanych w Wielkopolskiej Fabryce Fortepianów i Pianin Antoniego Drygasa w latach 1917-1935. Są to dobre, polecane instrumenty.

Pianina niemieckie Dütz

To nie są niemieckie, lecz polskie pianina. Nie potrafię ocenić instrumentów tej marki. Jest to dość niszowa firma warszawska, działająca w ostatniej trzeci XIX wieku.

Pianino Fibiger

Pianina oraz fortepiany Fibigera, produkowane w latach 1878-1939 w Kaliszu, to doskonałe instrumenty. Mimo to, rozważając ich zakup, trzeba pamiętać o upływie czasu i o tym, że wiekowe pianina, o ile nigdy nie były poddawane renowacji, prawie nigdy nie są w pełni funkcjonalnymi instrumentami muzycznymi. To dotyczy nie tylko instrumentów Fibigera, ale każdej historycznej marki.
Fabrykę Arnolda Fibigera po wojnie przemianowano na „Calisię”, czym rozpoczęto zupełnie nową erę w produkcji polskich pianin i fortepianów.

Pianino Małecki / Fortepian Małecki / Małecki fortepiany

Pianina i fortepiany z fabryki Juliana Małeckiego (działającej w latach 1860-1915?) to bardzo dobre polskie instrumenty, jak najbardziej godne polecenia (pod warunkiem, ze są w dobrym stanie zachowania). Fabryka Małeckiego produkowała jedne z najlepszych instrumentów w Polsce.

Pianino polskie / Polskie pianino

W powojennej Polsce istniały najpierw pięć (Legnica, Kalisz, Leszno, Brzeg, Lubin), później – dwie (Kalisz, Legnica) fabryki pianin i fortepianów, o czym więcej piszę tutaj. W Kaliszu produkowano instrumenty na rynek krajowy i zagraniczny – pianina i fortepiany marki „Calisia”. W Legnicy produkowano tylko pianina: na rynek krajowy szła marka „Legnica”, na rynek zagraniczny – pianina marek „Offberg”, „Lindbergh” oraz „Balthur”, a od 1992 do 1998 roku – pianina staro-nowej marki „Th. Betting” (dla odmiany, nie w Kaliszu, lecz w Legnicy). W Lubinie w latach 1963-66 wyprodukowano 1017 pianin marki „Lubin”. Wcześniej produkowano również fortepiany i pianina marki „Polonus” oraz „Fabrzeg” (w Brzegu) oraz pianina „Polonez” (prawdopodobnie w Kaliszu). Te cztery ostatnie marki są dziś bardzo rzadkie i należą, pomimo standardowej dla PRL jakości, do rarytasów. Niestety, ani fabryka w Kaliszu, ani fabryka w Legnicy nie przetrwała zmian ustrojowych, tak więc polskie pianino przeszło do historii. Dzisiaj w Polsce produkuje się jedynie niemieckie pianina i fortepiany „Schimmel” i „Vogel” na zasadach franczyzy.

Rok produkcji pianina Betting

W przypadku pianin Bettinga jest dość duży problem z datowaniem. Nie zawsze numery się zgadzają z innymi wytycznymi, poza tym, nie ma dobrze opracowanej tabeli jego numerów. Z tego wynika, że firmowa dokumentacja raczej się nie zachowała. Można próbować datować pianina Bettinga na podstawie cech wtórnych (wyglądu, napisów, szyldu, zdobień, medali, rozwiązań konstrukcyjnych itd.), lecz będą to ustalenia z dokładnością nie większą niż +/- 20 lat.

Stare polskie instrumenty

To temat rzeka… Polska jest słynna ze swoich organów, fortepianów, pianin i fisharmonii. Słynęła z nich również Warszawa. W innych krajach cała polska spuścizna historyczna nie jest w ogóle znana (wyjątkiem być może pozostaje wiedeńska firma Teofila Kotykiewicza, znana w kręgach amatorów fisharmonii). O tym będę w przyszłości pisał.

Theodor Betting pianino / Pianino Betting

Jest to jedna z lepszych polskich marek przedwojennych pianin oraz fortepianów, produkowanych od 2 połowy XIX wieku do roku 1939. Niestety, nie ma dokumentacji, która miarodajnie pozwoliłaby datować znane numery seryjne tych instrumentów. Po 1989 roku pianina marki „T. Betting” produkowała również Legnicka Fabryka Fortepianów i Pianin, nadając im numery seryjne wspólne z pianinami „Legnica”. Odróżnić nowe pianin od starych można z wyglądu oraz z pisowni („T. Betting” vs. „Theodor Betting”). Nowe legnickie pianina marki „T. Betting” również były dobrymi, godnymi polecenia instrumentami.

W. Jahne pianina historia

To stosunkowo niewielka fabryka pianin w Bydgoszczy, działająca w dwudziestoleciu międzywojennym (prawdopodobnie w latach 1926-33) przy ulicy Gdańskiej 149 (obecnie Gdańska 42). Willi Jähne, bydgoski fabrykant pianin, nie miał w ówczesnej prasie najlepszych notowań. Zarzucano mu liczne przekręty, za co trafił nawet do więzienia. Mimo to, obecnie pianina „W. Jähne” dość często spotykane są na rynku wtórnym i są całkiem dobrej jakości.

Frazy kluczowe z wyszukiwarki, prowadzące na tę stronę:

  • przestarzale o klawesynie (48)
  • ranking pianin (36)
  • legnicka fabryka fortepianów i pianin (21)
  • pianino w jahne (13)
  • marka polskich fortepianow (12)
  • pianino a drygas (11)
  • pianino k&a fibiger (10)
  • fortepiany produkowane w polsce na przełomie xix i xx wieku krakowie (10)
  • w jahne (10)
  • pianino drygas (9)
  • pianino betting (8)
  • fortepiany polskie (6)
  • k&a fibiger (6)
  • pianino theodor betting (6)
  • theodor betting pianino (6)
  • pianino sommerfeld opinie (6)
  • w jahne pianino (5)
  • pianino małecki (5)
  • ile może kosztować pianino k&a fibiger (5)
  • ranking producentów pianin (5)
  • offberg pianino (5)
  • pianina ranking (5)
  • a drygas pianino (5)
  • offberg pianina (5)
  • fabryki fortepianów w polsce (4)
  • rynek pianin w polsce (4)
  • wszystko o pianinie (4)
  • fortepian małecki (4)
  • strojenie pianin drygas poznan (4)
  • fabryka fortepianów w warszawie krall (4)
  • b gabryelska kraków (4)
  • pianino Kowalik (4)
  • w jahne pianina (3)
  • ocena pianin legnica i calisia (3)
  • polski producent fortepianów (3)
  • polskie przedwojenne pianina (3)
  • pianina schimmel (3)
  • sprzedam pianino sommerfeld (3)
  • pianina sommerfeld wartosc (3)
  • produkcja fortepianów w polsce (3)
  • Franz Liehr Liegnitz jakość (3)
  • fortepiany produkowane w polsce na przełomie xix i xx wieku (3)
  • krall seidler sprzedam (3)
  • legnica historia pianin (2)
  • pianino przedwojenne kowalik (2)
  • polska firma produkująca fortepiany (2)
  • krall&seidler (2)
  • polskie pianina przedwojenne (2)
  • gabryelska pianino (2)
  • przedwojenne pianina organy (2)
  • milecki fortepian (2)
  • ile kosztuje fortepian malecki (2)
  • Przedwojenne pianino A DRYGAS a POSEN (2)
  • pianino w jahne wartosc (2)
  • nowe pianina legnica (2)
  • nowicki wroclaw fortepiany pianina (2)
  • przedwojenni producenci pianin z berlina (2)
  • gdzie ten numer w pianinie legnica (2)
  • marka fortepianów z kalisza (2)
  • pianino t beting (2)
  • opinie o pianinach th betting (2)
  • fabryka pianin w polsce (2)
  • pianino malecki warszawa (2)
  • pianino 1992 z starego gdańska (2)
  • pianino malecki numery seryjne (2)
  • email dei co th loc:PL (2)
  • b koischwitz pianino (2)
  • b gabryelska (2)
  • pianino k & a fibiger opinia (2)
  • pianino koischwitz (2)